Wysokość emerytur od lat budzi emocje w całej Europie, a Wielka Brytania nie jest tu wyjątkiem. Choć dzięki tzw. potrójnej gwarancji (triple lock) brytyjska emerytura państwowa ponownie wzrosła w 2026 roku, wciąż pozostaje daleko w tyle za świadczeniami wypłacanymi w niektórych krajach. Jednym z najlepszych przykładów jest Norwegia, gdzie emeryci mogą otrzymywać nawet ponad dwa razy więcej niż mieszkańcy Wielkiej Brytanii. Co sprawia, że norweski system jest uznawany za jeden z najlepszych w Europie?
Norweska emerytura znacznie wyższa niż w Wielkiej Brytanii
Od kwietnia 2026 roku pełna nowa emerytura państwowa w Wielkiej Brytanii wynosi 1045,63 funta miesięcznie. To efekt podwyżki o 4,8 proc., która została zagwarantowana dzięki mechanizmowi triple lock. Dla porównania maksymalna emerytura państwowa w Norwegii może sięgać 2163,89 funta miesięcznie, czyli ponad dwukrotnie więcej. To jeden z najwyższych poziomów świadczeń w Europie. Eksperci zwracają jednak uwagę, że porównanie obu systemów nie jest proste, ponieważ funkcjonują one na zupełnie innych zasadach.
Jak działa norweski system emerytalny?
Norweski system składa się z dwóch głównych elementów. Pierwszym jest gwarantowane świadczenie dla osób, które przez odpowiednio długi czas mieszkały w Norwegii. Stanowi ono zabezpieczenie dla osób o niskich dochodach. Drugą część emerytury tworzą prawa nabywane w trakcie pracy zawodowej. Każdy rok zatrudnienia i osiąganych dochodów zwiększa przyszłe świadczenie. Im wyższe zarobki i dłuższa aktywność zawodowa, tym wyższa emerytura. Co ważne, Norwegowie mogą rozpocząć pobieranie emerytury już od 62. roku życia, jeśli zgromadzili odpowiednie uprawnienia. Standardowy wiek emerytalny wynosi natomiast 67 lat.
Dlaczego w Norwegii emeryci rzadziej żyją w ubóstwie?
Według ekspertów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) norweski system skuteczniej chroni seniorów przed ubóstwem.
Państwowa emerytura zastępuje tam około 60 proc. wcześniejszych dochodów pracownika, podczas gdy w Wielkiej Brytanii jest to około 20 proc.. Efekt widać w statystykach – odsetek osób po 65. roku życia żyjących poniżej progu ubóstwa dochodowego w Norwegii wynosi mniej niż 5 proc., podczas gdy w Wielkiej Brytanii sięga około 15 proc.
Skąd Norwegia bierze pieniądze na wysokie emerytury?
Jednym z najważniejszych powodów różnic jest sposób finansowania systemu. Norwegia od lat korzysta z ogromnych dochodów z wydobycia ropy naftowej i gazu, które trafiają do państwowego funduszu majątkowego. To właśnie te środki pozwalają utrzymywać wysokie świadczenia dla emerytów. Na emerytury publiczne Norwegia przeznacza około 6,5 proc. swojego PKB – pisze inews.co.uk.
W Wielkiej Brytanii sytuacja wygląda inaczej. Emerytury państwowe finansowane są przede wszystkim z bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatków płaconych przez osoby aktywne zawodowo. Oznacza to znacznie większą zależność systemu od kondycji rynku pracy i finansów publicznych.
Przeczytaj też: Oto, jak Słowacja ograniczyła kryzys emerytalny. Czy to wzór dla reszty Europy?
Wielka Brytania nadal pozostaje w tyle
Brytyjscy eksperci podkreślają, że mimo korzystnego działania mechanizmu triple lock państwowa emerytura w Wielkiej Brytanii nadal należy do mniej hojnych w porównaniu z wieloma krajami Europy.
Jednocześnie zaznaczają, że prostego porównania z Norwegią nie można dokonać. Skandynawski kraj dysponuje wyjątkowymi źródłami finansowania oraz inną strukturą systemu emerytalnego, dzięki czemu może zapewnić seniorom znacznie wyższy poziom wsparcia. Dla wielu Brytyjczyków pozostaje to jednak przykład, jak duże mogą być różnice w wysokości państwowych emerytur w Europie.