Różne kraje, dwie tragedie związane z badaniem, które każdego dnia wykonywane jest w szpitalach na całym świecie. 22-letnia absolwentka prawa oraz 34-letnia mama dziewięcioletniej dziewczynki zgłosiły się na tomografię komputerową. Żadna z nich nie wróciła już do domu. W obu przypadkach stan pacjentek gwałtownie się pogorszył po podaniu preparatu stosowanego podczas badania.
Śmierć z powodu tomografii z kontrastem – tragedia dwóch młodych kobiet
Tomografia komputerowa z kontrastem jest powszechnie stosowanym badaniem diagnostycznym. Podawany dożylnie środek kontrastowy pozwala lepiej uwidocznić narządy, naczynia krwionośne i niektóre zmiany chorobowe. Zdecydowana większość badań przebiega bez poważnych komplikacji. W rzadkich przypadkach reakcja organizmu może być jednak gwałtowna i doprowadzić do zgonu.
Tak stało się w przypadku Letícii Paul z Brazylii. Młoda kobieta zgłosiła się do szpitala w Rio do Sul w stanie Santa Catarina. Miała zaledwie 22 lata, ukończyła prawo i kontynuowała naukę na studiach podyplomowych. Do jej 23. urodzin brakowało niespełna dwóch tygodni.
Letícia miała problemy z kamieniami nerkowymi i – jak relacjonowała jej rodzina – wykonywała tomografię już wcześniej. Tym razem podczas badania podano jej kontrast. Wkrótce potem młoda kobieta doznała ciężkiej reakcji. Doszło do zatrzymania krążenia, a pacjentkę zaintubowano. Mimo wysiłków lekarzy nie udało się jej uratować. Według informacji przekazanych przez rodzinę doszło do wstrząsu anafilaktycznego.
Szpital Regional Alto Vale po śmierci pacjentki wydał oświadczenie, w którym przekazał wyrazy współczucia rodzinie i zapewnił, że procedury medyczne przeprowadzane są zgodnie z obowiązującymi protokołami.
W podobnych okolicznościach, po podaniu kontrastu, w Wielkiej Brytanii zmarła 34-letnia mama.
34-letnia Leigh Rodgers z hrabstwa Durham, mama dziewięcioletniej dziewczynki, trafiła do University Hospital of North Durham po nasilających się dolegliwościach, które zaczęły się od silnego bólu zęba – informuje „The Sun”. Lekarze zdecydowali o wykonaniu tomografii komputerowej z kontrastem.
Po podaniu preparatu stan kobiety gwałtownie się pogorszył. Doszło do ciężkiej reakcji anafilaktycznej. Pomimo podjętej reanimacji kobiety nie udało się uratować.Przeczytaj także: Polak zmarł po zabiegu stomatologicznym w Turcji. Mieszkał na co dzień w Wielkiej Brytanii
Powikłania pod podaniu kontrastu – wyniki nowych badań
Dwa dramaty wydarzyły się w ubiegłym roku. Łączy je jednak to samo rzadkie powikłanie – anafilaksja po podaniu środka kontrastowego. Co mówią badania na temat reakcji alergicznych związanych z podaniem kontrastu?
Duże badanie naukowców z Mayo Clinic, opublikowane w marcu 2026 roku i dostępne w serwisie pubmed.ncbi.nlm.nih.gov przynosi nowe dane na temat zbadanych przypadków powikłań. Badacze przeanalizowali dane obejmujące okres od stycznia 2014 do listopada 2024 roku. W tym czasie wykonano 702 917 tomografii komputerowych z użyciem jodowego środka kontrastowego.
Wśród nich zidentyfikowano 143 przypadki anafilaksji. Oznacza to 20,3 przypadku na 100 tys. badań, czyli w przybliżeniu jeden przypadek na 5 tys. tomografii z kontrastem.
To ważna informacja: anafilaksja po jodowym środku kontrastowym występuje rzadko. Badanie pokazało jednak również drugą stronę problemu.
Spośród 143 przypadków anafilaksji 19, czyli 13 proc., zakwalifikowano jako zagrażające życiu. W 14 przypadkach reakcja była oporna na standardowe leczenie, a jeden pacjent zmarł. Autorzy badania podkreślają więc, że mimo niewielkiej częstości występowania anafilaksji część reakcji może mieć bardzo ciężki przebieg. Kluczowe jest ich szybkie rozpoznanie i natychmiastowe leczenie.
Skala stosowania kontrastu jest przy tym ogromna. Według autorów badania każdego roku na świecie podaje się około 120 milionów dawek jodowych środków kontrastowych.
Tomografia z kontrastem, kto musi zachować ostrożność?
Wyniki badań nie oznaczają, że pacjenci powinni rezygnować z tomografii komputerowej z kontrastem. Jest to ważne narzędzie diagnostyczne, a ciężkie reakcje należą do rzadkości. Warto jednak wiedzieć o istniejącym ryzyku.
Szczególne znaczenie ma wcześniejsza reakcja na środek kontrastowy z tej samej grupy – jest ona najważniejszym znanym czynnikiem ryzyka kolejnej reakcji. Dlatego przed badaniem należy poinformować personel medyczny, jeśli po wcześniejszym podaniu kontrastu wystąpiły niepokojące objawy.
Przeczytaj także: Mężczyzna zmarł wskutek rutynowego badania tomografem. „Nie powinni byli ignorować tych objawów”
Wspólne stanowisko American College of Radiology oraz American Academy of Allergy, Asthma & Immunology podkreśla także znaczenie dokładnego dokumentowania takich reakcji – wraz z objawami oraz nazwą konkretnego preparatu, który je wywołał. W przypadku osób z wcześniejszą reakcją lekarze mogą rozważyć odpowiednią strategię ograniczenia ryzyka, zależnie od jej charakteru i nasilenia.
Eksperci zwracają przy tym uwagę, że ciężka reakcja może wystąpić również u osoby, która nigdy wcześniej nie miała problemów z kontrastem. Z tego powodu placówki wykonujące takie badania powinny być przygotowane na natychmiastowe rozpoznanie i leczenie anafilaksji.