Miał to być lukratywny interes, który otworzy Orlenowi drogę do ogromnych dostaw ropy z Wenezueli. Zamiast tego trzy wyczarterowane tankowce przez tygodnie miały stać puste, opłaty rosły, a setki milionów dolarów przepływały między pośrednikami i portfelami kryptowalutowymi. „Financial Times” dotarł do dokumentów, zapisów transakcji i uczestników operacji, odsłaniając kulisy jednej z największych afer w historii polskich spółek państwowych.
Afera Orlenu. 230 mln dolarów za niedostarczoną ropę z Wenezueli
Historia opisana przez „Financial Times” rozpoczęła się pod koniec listopada 2023 roku na jachcie u wybrzeży Abu Zabi. Spotkanie odbywało się przy okazji wyścigu Formuły 1, a Orlen był wówczas sponsorem jednego z zespołów.
Samer Awad, stojący wtedy na czele szwajcarskiej spółki Orlen Trading Switzerland, miał zwrócić się do młodego przedsiębiorcy Kam Ho „Alexa” Tse z prostym poleceniem: zdobyć wenezuelską ropę. Tse kierował zarejestrowaną w Dubaju firmą Hannon International i miał doświadczenie w handlu surowcem pochodzącym z Wenezueli.
Plan miał zakładać zakup sześciu milionów baryłek ciężkiej ropy Merey 16. Wartość umowy wynosiła około 345 mln dolarów. Szwajcarska spółka Orlenu miała przekazać Hannon International 230 mln dolarów zaliczki. Znaczna część pieniędzy miała być następnie zamieniona na USDT, czyli kryptowalutę, której wartość jest powiązana z dolarem.
Według ustaleń „FT” w tym samym czasie Orlen miał wyczarterować trzy ogromne tankowce. Według danych przeanalizowanych przez brytyjski dziennik statki dotarły w okolice wenezuelskiego terminalu José w połowie grudnia 2023 roku. Miały odebrać ropę w trzech partiach, najpóźniej do 19 grudnia.
Towar jednak nie nadchodził. Tankowce miały przez kolejne tygodnie czekać puste u wybrzeży Wenezueli, a każdy dzień postoju generował następne opłaty.
Miliony w kryptowalutach i nośniki USB w Caracas
Według ustaleń „Financial Times” pieniądze miały przepływać przez sieć firm oraz pośredników działających w Dubaju i Wenezueli. Hannon International miał przekazać jednej z firm 135 mln dolarów, oczekując w zamian kryptowalut. Otrzymał jednak USDT o wartości zaledwie 85 mln dolarów. Spór o brakujące 50 mln dolarów miał później trafić do sądu w Dubaju.
Kolejne 30 mln dolarów miała otrzymać inna firma, która również miała zamienić środki na USDT i przekazać je dalej w celu zabezpieczenia dostaw. Pieniądze nie miały jednak trafić do wenezuelskiego państwowego koncernu PDVSA.
Przeczytaj także: Znany youtuber sprowadzony z Wielkiej Brytanii do Polski pozostaje w areszcie. Grozi mu nawet 12 lat więzienia
Najbardziej zaskakujący fragment historii dotyczy sposobu przekazywania kryptowalut w Caracas. Jak opisuje brytyjski dziennik, dostęp do portfeli zawierających miliony USDT miał być przekazywany pośrednikom na penrive’ach podczas spotkań w restauracjach. Hannon International twierdzi, że wenezuelscy partnerzy doradzili firmie, aby nie przechowywała dokumentacji tych operacji.
Z sześciu milionów baryłek zamówionej ropy Orlen miał ostatecznie otrzymać jedynie około 500 tys. baryłek paliwa niższej jakości. Pod koniec marca 2024 roku nowe kierownictwo koncernu zakończyło współpracę. Dostawy nadal nie dochodziły do skutku, a koszty postoju wyczarterowanych tankowców nieustannie rosły.
Polski rząd oszacował łączne straty związane z operacją na co najmniej 1,6 mld zł, czyli około 424 mln dolarów. Kwota obejmuje nie tylko pieniądze przekazane za niedostarczony surowiec, lecz także koszty transportu, obsługi prawnej i innych działań podejmowanych w celu realizacji kontraktów.
Warszawska prokuratura postawiła Samerowi Awadowi oraz innym byłym menedżerom Orlen Trading Switzerland zarzuty związane z wyrządzeniem spółce ogromnych szkód. Postępowanie nadal trwa.
Hannon International utrzymuje, że działał wyłącznie jako pośrednik i nie zatrzymał żadnej prowizji. Firma twierdzi również, że dziesiątki milionów dolarów miały zostać przeznaczone na opłaty związane z kryptowalutami oraz kolejne próby pozyskania ropy. Według „Financial Times” szanse Orlenu na odzyskanie całej brakującej kwoty pozostają niewielkie.