Ogromna zmiana przy wjeździe do UE z Wielkiej Brytanii. Dziewięć państw zmienia zasady kontroli – Nowy unijny system kontroli granicznych od miesięcy powoduje poważne utrudnienia w dziesiątkach europejskich portów lotniczych. Gigantyczne kolejki ciągną się przez terminale, podróżni spędzają w nich nawet kilka godzin, a niektórzy nie docierają na czas do bramek i tracą swoje loty. Teraz nastąpił przełom. Dziewięć państw strefy Schengen zawiesza pełne wdrażanie systemu EES, a Komisja Europejska zaakceptowała ich decyzję. Co dokładnie zmienia się dla osób podróżujących z Wielkiej Brytanii?
System EES uruchomiono w październiku 2025 roku. Początkowo zakładano, że wszystkie przejścia graniczne zaczną korzystać z niego w pełnym zakresie do kwietnia 2026 roku. Władze państw otrzymały jednak dodatkowy okres przejściowy, podczas którego mogły czasowo wyłączać kontrole biometryczne, aby zapobiec paraliżowi lotnisk i portów.
Okres ten zakończył się 6 września. Komisja Europejska wcześniej zapowiadała, że nie zostanie przedłużony. Problemy techniczne oraz ryzyko kolejnych ogromnych kolejek sprawiły jednak, że część państw odmówiła pełnego stosowania systemu.
Latem podróżni informowali o długim oczekiwaniu między innymi na lotniskach we Włoszech, Francji, Portugalii, Grecji, na Majorce i Wyspach Kanaryjskich. W skrajnych przypadkach kolejki miały trwać kilka godzin, a część pasażerów nie zdążyła na swoje połączenia.
Francja, Włochy, Portugalia, Belgia, Holandia, Niemcy, Grecja, Malta i Szwajcaria zdecydowały się opóźnić pełne wdrożenie unijnego systemu wjazdu i wyjazdu EES. Jak informuje „The Sunday Times”, państwa te powiadomiły Komisję Europejską, że nie będą przeprowadzać wszystkich nowych kontroli do czasu usunięcia problemów technicznych.
Przeczytaj także: Polska rodzina nie została wpuszczona na pokład. Usłyszeli, że „taki kraj nie istnieje”
Komisja Europejska zaakceptowała tę decyzję i nie zamierza na razie podejmować działań przeciwko tym państwom – podaje liverpoolecho.co.uk. Nie wyznaczyła też terminu, w którym będą musiały rozpocząć stosowanie systemu w pełnym zakresie. Nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia EES. Kontrole biometryczne nadal mogą odbywać się na poszczególnych lotniskach i przejściach granicznych. Tam, gdzie system nie działa prawidłowo lub powoduje nadmierne kolejki, służby będą mogły ograniczyć jego stosowanie i przeprowadzać odprawę według dotychczasowych zasad.
Co zmiana przy wjeździe do UE z Wielkiej Brytanii oznacza dla podróżnych?
EES służy do elektronicznego rejestrowania wjazdów i wyjazdów osób podróżujących do strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy. System zapisuje dane z paszportu, fotografię twarzy, odciski palców oraz datę i miejsce przekroczenia granicy. Ma również automatycznie sprawdzać, czy podróżny nie przekroczył dozwolonego pobytu wynoszącego 90 dni w ciągu każdego okresu 180 dni.
Nowe kontrole dotyczą przede wszystkim osób posługujących się brytyjskim paszportem. Podczas pierwszej podróży po uruchomieniu systemu muszą one zarejestrować dane biometryczne. Przy kolejnych przekroczeniach granicy procedura powinna być krótsza, ponieważ służby porównują podróżnego z informacjami zapisanymi wcześniej w bazie.
Przeczytaj także: 100 osób spóźniło się na lot do UK z powodu nowych kontroli granicznych wprowadzonych w UE
Dla Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii najważniejszy jest dokument używany podczas podróży. Obywatele Polski przekraczający granicę na podstawie ważnego polskiego paszportu lub dowodu osobistego nie podlegają rejestracji w EES, ponieważ są obywatelami Unii Europejskiej. System może natomiast objąć osoby posiadające wyłącznie obywatelstwo brytyjskie.
Z obowiązku rejestracji zwolnione są również niektóre inne grupy, między innymi posiadacze kart pobytu i wiz długoterminowych wydanych przez państwa uczestniczące w systemie. Szczegółowe zasady zależą od statusu podróżnego i dokumentów, którymi się posługuje.
Decyzja dziewięciu państw może ograniczyć kolejki, ale nie gwarantuje, że kontrole biometryczne znikną ze wszystkich lotnisk. Sposób odprawy będzie zależał od kraju, konkretnego przejścia granicznego oraz sprawności działających tam urządzeń. Podróżni nadal powinni przyjeżdżać na lotnisko z odpowiednim wyprzedzeniem i przygotować się na to, że podczas pierwszego wjazdu służby poproszą ich o wykonanie zdjęcia oraz pobranie odcisków palców.