Przejdź do treści

Koniec wszechświata może nadejść nagle. Naukowcy rozważają przerażający scenariusz

20/11/2026 16:58
rozpad próżni i koniec wszechświata

Czy cały wszechświat może pewnego dnia przestać istnieć? I czy jego koniec mógłby nastąpić nagle, bez żadnego ostrzeżenia? Fizycy rozważają niezwykłą hipotezę, według której gdzieś w przestrzeni kosmicznej może spontanicznie powstać bańka prawdziwej pustki. Jeśli zaczęłaby się rozszerzać, mogłaby pochłonąć wszystko, co napotka na swojej drodze. Co najbardziej niepokojące, proces ten mógłby przebiegać z prędkością światła, nie pozostawiając nam czasu na reakcję.

rozpad próżni i koniec wszechświata

Wszechświat może nie znajdować się w najbezpieczniejszym stanie

Na pierwszy rzut oka próżnia kosmiczna wydaje się przestrzenią, w której nie ma niczego. W rzeczywistości nawet najbardziej puste obszary wszechświata wypełniają pola kwantowe, którym towarzyszy energia i cząstki pojawiające się oraz znikające w niezwykle krótkim czasie. Fizycy zakładają, że nasz wszechświat znajduje się obecnie w stanie określanym jako próżnia fałszywa. Oznacza to, że ma energię na bardzo niskim poziomie, ale być może nie jest to najniższy możliwy poziom energetyczny.

Można to porównać do jajka znajdującego się na dnie miski. Choć wydaje się stabilne, istnieje jeszcze niższy poziom, na który mogłoby się dostać, gdyby pokonało krawędź naczynia. W przypadku wszechświata przejście do takiego stanu nazywane jest rozpadem próżni.
Przeczytaj też: NASA zapłaci 18 tys. euro za leżenie w łóżku przez 60 dni. Jest jednak pewien haczyk

Rozpad próżni i koniec wszechświata

Jak wyjaśniają fizycy, jednym z mechanizmów umożliwiających taki proces jest tunelowanie kwantowe. To zjawisko, w którym cząstka może pokonać barierę energetyczną bez konieczności przechodzenia przez nią w tradycyjny sposób. Gdyby w wyniku takiego procesu powstał niewielki obszar prawdziwej próżni, mogłaby utworzyć się bańka przestrzeni o zupełnie innych właściwościach niż otaczający ją wszechświat.

Jej dalszy los zależałby od wielu czynników, między innymi różnicy energii pomiędzy obiema próżniami oraz napięcia powierzchniowego granicy oddzielającej bańkę od reszty kosmosu. W niektórych scenariuszach taka struktura szybko by zniknęła. Istnieje jednak również znacznie bardziej niepokojąca możliwość: bańka mogłaby zacząć się rozszerzać z prędkością światła.

Wówczas pochłaniałaby kolejne obszary wszechświata. Co więcej, prawa fizyki i właściwości materii wewnątrz niej mogłyby być zupełnie inne. Symulacje sugerują, że taki wszechświat mógłby ostatecznie ulec całkowitemu rozpadowi.

Czy możemy przewidzieć taki scenariusz?

Naukowcy nie wiedzą obecnie, czy rozpad próżni rzeczywiście może nastąpić. Próbują jednak znaleźć wskazówki w dokładnych pomiarach podstawowych stałych fizycznych, między innymi masy bozonu Higgsa i siły oddziaływania silnego, które odpowiada za wiązanie składników jąder atomowych. Dotychczasowe wyniki sugerują, że nasz wszechświat może znajdować się blisko granicy stabilności. Potrzebne są jednak jeszcze dokładniejsze pomiary, aby ustalić, czy rzeczywiście jest zagrożony takim procesem.

Badacze rozważają również, czy niewielkie bańki prawdziwej próżni mogłyby powstawać w pobliżu zderzających się czarnych dziur. Takie obszary mogłyby zostać pochłonięte przez czarne dziury, zanim zdążyłyby się rozprzestrzenić.

Najbardziej przerażający jest brak ostrzeżenia

Hipoteza rozpadu próżni jest na razie teoretycznym scenariuszem, a nie zapowiedzią nadchodzącej katastrofy. Nie ma dowodów na to, że taki proces właśnie się rozpoczął lub że stanowi realne, bliskie zagrożenie.Jest jednak jeden szczegół, który szczególnie niepokoi fizyków. Gdyby powstała bańka zaczęła rozszerzać się z prędkością światła, nie moglibyśmy zobaczyć jej nadchodzenia. Informacja o jej istnieniu dotarłaby do nas dopiero w chwili, gdy sama bańka by nas pochłonęła.

Jak opisuje magazyn „New Scientist”, naukowcy wciąż próbują ustalić, czy taki scenariusz jest w ogóle możliwy. Na razie pozostaje nam więc obserwować kosmos i czekać na dokładniejsze odpowiedzi.