Menopauza od dawna kojarzona jest głównie z uderzeniami gorąca, problemami ze snem czy zmianami nastroju. Najnowsze badania z Wielkiej Brytanii pokazują jednak, że jej wpływ może sięgać znacznie głębiej — aż do struktury mózgu. Naukowcy odkryli, że okres menopauzy wiąże się ze zmianami przypominającymi te obserwowane w chorobie Alzheimera. W badaniu wzięło udział niemal 125 tysięcy kobiet, z czego około 11 tysięcy przeszło szczegółowe skany mózgu metodą rezonansu magnetycznego. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie Psychological Medicine, wskazują na utratę istoty szarej w obszarach odpowiedzialnych za pamięć i emocje.
Obszary mózgu szczególnie narażone
Zmiany zaobserwowano w trzech kluczowych regionach i to właśnie te struktury należą do najwcześniej uszkadzanych w przebiegu choroby Alzheimera. Zdaniem prof. Barbary Sahakian z Uniwersytetu Cambridge menopauza może zwiększać podatność kobiet na rozwój demencji w późniejszym życiu. Nie jest to jedyny czynnik, ale może częściowo wyjaśniać, dlaczego kobiety chorują niemal dwa razy częściej niż mężczyźni.
Istota szara i biała — dlaczego są ważne?
Istota szara składa się głównie z ciał komórek nerwowych i dendrytów, które umożliwiają komunikację między neuronami. Z kolei istota biała to długie włókna nerwowe przekazujące impulsy do odległych części mózgu i rdzenia kręgowego. Oba typy tkanki są kluczowe dla sprawnego funkcjonowania układu nerwowego, dlatego ich zmiany mogą wpływać na pamięć, koncentrację i emocje. Hormonalna terapia zastępcza (HRT), często stosowana w łagodzeniu objawów menopauzy, nie wykazała w badaniu działania ochronnego wobec utraty istoty szarej. Co więcej, kobiety przyjmujące HRT częściej doświadczały problemów psychicznych — choć badacze podkreślają, że wiele z nich miało trudności jeszcze przed rozpoczęciem terapii. Eksperci zaznaczają, że wpływ HRT na mózg pozostaje tematem sporów naukowych i wymaga dalszych analiz.
Co ma wspólnego menopauza z chorobą Alzheimera?
Dr Christelle Langley zwraca uwagę, że menopauza to nie tylko wyzwanie fizyczne, ale i psychiczne. Podkreśla potrzebę większej wrażliwości społecznej oraz otwartości kobiet na szukanie pomocy. Z kolei przedstawiciele Alzheimer’s Society przypominają, że kobiety stanowią około dwóch trzecich chorych na Alzheimera w Wielkiej Brytanii – pisze BBC. Hormony mogą odgrywać w tym rolę, ale bez długoterminowych obserwacji nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy zmiany mózgowe w menopauzie bezpośrednio zwiększają ryzyko demencji.
Co można zrobić już dziś?
Choć nauka wciąż szuka odpowiedzi, profilaktyka pozostaje kluczowa. Regularna aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu oraz ograniczenie alkoholu to działania, które — jak wskazują specjaliści — mogą realnie zmniejszyć ryzyko demencji.
Przeczytaj też: To w tym wieku organizm zaczyna się gwałtownie starzeć. Naukowcy wskazali dwa kluczowe momenty
Menopauza okazuje się więc nie tylko przełomem hormonalnym, ale i neurologicznym — a jej pełne znaczenie dla zdrowia mózgu dopiero zaczynamy rozumieć