Probiotyki od lat są w czołówce najchętniej kupowanych suplementów diety, szczególnie w USA, ale moda na nie jest dziś widoczna także w wielu innych krajach. Reklamy obiecują lepsze trawienie, regularność, ładniejszą cerę, a nawet „płaski brzuch”, więc nic dziwnego, że miliony osób przeznaczają na nie od kilkudziesięciu do ponad 60 dolarów miesięcznie. Coraz częściej słychać jednak głosy, że marketing potrafi wyprzedzać dowody naukowe. Czy probiotyki naprawdę działają i kiedy warto zachować ostrożność?
Czym właściwie są probiotyki
Probiotyki to żywe mikroorganizmy, którym przypisuje się zdolność wspierania naturalnej mikroflory jelit. W teorii mają pomagać w utrzymaniu równowagi w układzie pokarmowym, co pośrednio wiąże się także z odpornością czy metabolizmem. Wzrost popularności napędzają media społecznościowe oraz rosnąca świadomość, że jelita odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu całego organizmu.
Czy probiotyki naprawdę działają?
Eksperci zwracają uwagę, że skuteczność probiotyków zależy przede wszystkim od konkretnych szczepów, a z tym bywa różnie. Dietetyczka Nicolette Pace podkreśla, że część suplementów zawiera bakterie wybierane bez wystarczająco mocnych danych potwierdzających ich działanie. Z kolei konsultant ds. żywienia Dan Jackowiak wskazuje, że w problemach takich jak wzdęcia, gazy czy zespół jelita drażliwego wyniki badań nie są jednoznaczne ani łatwe do powtórzenia w kolejnych analizach.
Droższe nie znaczy lepsze
Dużo mówi o tym badanie Georgetown University, które pokazało wyraźną różnicę między reklamowymi obietnicami a tym, co da się podeprzeć badaniami. Tylko 35 proc. przeanalizowanych produktów można było powiązać z badaniami klinicznymi sugerującymi skuteczność. Co więcej, droższe preparaty z wieloma szczepami nie wypadały lepiej — nierzadko korzystniej oceniano prostsze, tańsze rozwiązania. W 2020 roku Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne po przeglądzie dostępnych badań uznało, że brakuje dowodów, by rutynowo polecać probiotyki przy wielu częstych chorobach jelit, takich jak IBS, choroba Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Jelita są bardzo indywidualne
Naukowcy podkreślają również, że reakcja na probiotyki potrafi być wysoce indywidualna. Naturalna mikroflora jelitowa może skutecznie blokować „obce” bakterie przyjmowane w kapsułkach, przez co podejście typu „jedna kapsułka dla wszystkich” często się nie sprawdza — zwraca uwagę portal dailymail.co.uk. Eksperci podsumowują: jeśli probiotyki komuś pomagają, zwykle oznacza to dobre dopasowanie szczepu, ale dla większości osób podstawą wsparcia jelit nadal pozostaje dieta bogata w błonnik i różnorodne rośliny, a nie kosztowne suplementy.